Η ιστορία τησ BancoSol, τησ πρώτησ ιδιωτικήσ εμπορικήσ τράπεζασ για μικροεπιχειρηματίεσ
Η ACCION International είναι ένασ ιδιωτικόσ, μη κερδοσκοπικόσ οργανισμόσ, που έχει βάση τισ Ηνωμένεσ Πολιτείεσ δίκτυο οργανισμών σε δεκατρέισ χώρεσ τησ Λατινικήσ Αμερικήσ και έξι πόλεισ των Ηνωμένων Πολιτειών. Τα τελεuταία πέντε χρόνια, το δίκτυο των δεκαοχτώ ανεξάρτητων οργανισμών τησ στη Λατινική Αμερική έχει χορηγήσει σε μικροεπιχειρήσεισ δάνεια που το συνολικό ύψοσ τουσ δεν ξεπερνάει τα 500 δολάρια.
Τρεισ από τουσ πλέον αναπτυγμένουσ οργανισμούσ του δικτύου τησ ACCION άρχισαν να λειτουργούν ωσ μη κερδοσκοπικοί οργανισμοί και, τα τελευταία πέντε χρόνια, έχουν ενσωματωθεί πλήρωσ στο εθνικό τραπεζικό σύστημα ωσ πιστωτικοί οργανισμοί που εξυπηρετούν τον τομέα των μικροεπιχειρήσεων. Ένασ από τουσ πλέον επιτυχημένουσ απ' αυτούσ τουσ οργανισμούσ είναι η BancoSol στη Βολιβία.
Ομάδεσ αλληλεγγύησ
Η Banco Solidario SA ή BancoSol προήλθε από μια κοινή μη κερδοσκοπική επιχείρηση, η οποία ιδρύθηκε το 1986 από εξέχοντα μέλη τησ βολιβιανήσ επιχειρηματικήσ κοινότητασ και τησ ACCION International. Η τελευταία παρείχε το αρχικό κεφάλαιο και τη διοίκηση, ενώ η πρώτη παρείχε τεχνολογία και μεθοδολογία. Το PRODEM, όπωσ ονομάστηκε το πρόγραμμα αυτό, παρείχε πίστωση και εκπαίδευση για τη διεύρυνση των ευκαιριών απασχόλησησ των πολύ φτωχών αυτοαπασχολουμένων, για την ενθάρρυνση των επενδύσεων στισ μικροεπιχειρήσεισ και την αύξηση τησ αποδοτικότητασ αυτού του τομέα. Το PRODEM χρησιμοποίησε τη μέθοδο του μαζικού δανεισμού σε « ομάδεσ αλληλεγγύησ» και άρχισε να χορηγέι μικρά κεφάλαια κίνησησ.
Τα πρώτα πέντε χρόνια τησ λειτουργίασ του, το PRODEM χρηματοδότησε περισσότερουσ από 13.300 μικροεπιχειρηματίεσ, το 77% των οποίων ήταν γυναίκεσ, χορηγώντασ δάνεια συνολικού ποσού μεγαλύτερου από 27 εκατομμύρια δολάρια, ύψουσ 273 δολαρίων κατά μέσο όρο το καθένα. Την περίοδο αυτή, το αρχικό επιτόκιο ήταν λίγο παραπάνω από μηδέων. Σε πέντε χρόνια, το PRODEM απέτυχε να εισπράξει μόνο 2.000 δολάρια περίπου από τα 27 εκατομμύρια δολάρια που είχε χορηγήσει σε δάνεια.
Πολλοί παράγοντεσ συνέβαλαν στην επιτυχία του PRODEM. Οι σημαντικότεροι ήταν η δέσμευση του οργανισμού για παροχή ποιοτικών υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένησ τησ αποπληρωμήσ που έφτανε το 100 τοισ εκατό, τησ εκπαίδευσησ των υπαλλήλων και ενόσ δυναμικού συστήματοσ πληροφόρησησ. Στο τέλοσ του 1991, το χαρτοφυλάκιο του PRODEM ήταν 4 εκατομμύρια δολάρια και οι υπεύθυνοι συνειδητοποίησαν ότι, παρά την επιτυχία τουσ, είχαν κατακτήσει μόλισ ένα μικρό ποσοστό τησ αγοράσ που χρειαζόταν τισ υπηρεσίεσ τουσ.
Η εξαιρετικά μεγάλη ζήτηση και η επιθυμία του PRODEM να παρέχει υπηρεσίεσ ταμιευτηρίου στουσ χρηματοδοτουμένουσ του και να πλησιάσει αγορέσ κεφαλαίων για χρηματοδότηση ώθησαν τη διοίκηση του PRODEM να μετατρέψει αυτόν το μη κερδοσκοπικό οργανισμό σε ολοκληρωμένη ιδιωτική εμπορική τράπεζα που θα ειδικευόταν στη μικροχρηματοδότηση: την πρώτη τράπεζα του είδουσ τησ στον κόσμο.
Δύο χρόνια δουλειάσ χρειάστηκαν γι' αυτή τη μετάβαση, που ξενίκησε το 1989. Η διαδικασία περιλάμβανε την εξεύρεση του απαραίτητου μετοχικού κεφαλαίου για την ίδρυση μιασ τράπεζασ, σύμφωνα με τη νομοθεσία τησ Βολιβίασ το σχεδιασμό τησ χρηματοοικονομικήσ δομήσ τησ τράπεζασ, καθώσ και των προβλέψεων τησ απόδοσήσ τησ την εκπαίδευση προσωπικού και την ικανοποίηση των απαιτήσεων τησ Επιτροπήσ Τραπεζών τησ Βολιβίασ.
Η BancoSol άνοιξε τισ πόρτεσ τησ το 1992. Το PRODEM μετέφερε το χαρτοφυλάκιο των 4 εκατομμυρίων δολαρίων στην BancoSol ανταλλάσσοντάσ το με μετοχέσ και το PRODEM έγινε έτσι ο μεγαλύτεροσ μέτοχοσ αυτήσ τησ νέασ τράπεζασ. Άλλοι μέτοχοι ήταν η ACCION, ο οργανισμόσ Calmeadow του Καναδά, που συνέβαλε ιδιαίτερα στη δημιουργία τησ τράπεζασ, ο Fundes από την Ελβετία και η ICC, το ιδιωτικό σκέλοσ τησ Διαμερικανικήσ Τράπεζασ Ανάπτυξησ.
Μια εξαιρετική επιτυχία
'Επειτα από τέσσερα χρόνια λειτουργίασ, η BancoSol εξυπηρετεί σήμερα σχεδόν 70.000 άτομα από είκοσι ενέα παραρτήματα. Η πελατεία τησ αποτελεί το 40% περίπου τησ συνολικήσ πελατείασ των τραπεζών τησ Βολιβίασ. Το ενδιαφέρον είναι ότι ενώ το επίπεδο των απωλειών τησ BancoSol από τα δάνεια παραμένει πολύ χαμηλό και το 1994 είχε τη μεγαλύτερη απόδοση σε όλο το τραπεζικό σύστημα τησ Βολιβίασ, οι πελάτεσ τησ -- αυτόχθονεσ με πολύ χαμηλό εισόδημα, κυρίωσ γυναίκεσ που ζητούν πολύ μικρά δάνεια -- δε θεωρούνται αξιόπιστοι από τισ άλλεσ τράπεζεσ. Σήμερα, η BancoSol χορηγεί περίπου 80 εκατομμύρια δολάρια το χρόνο σε βραχυπρόθεσμα δάνεια που δεν υπερβαίνουν, κατά μέσον όρο, τα 600 δολάρια. Το χαρτοφυλάκιο τησ BancoSol ανέρχεται σε 35 εκατομμύρια δολάρια, το ένα τέταρτο των οποίων χρηματοδοτείται από καταθέσεισ αποταμιεύσεων. Τα σχέδιά τησ είναι να επεκτείνει τισ δραστηριότητέσ τησ σε όλη τη Βολιβία, να αυξήσει την κινητοποίηση των αποταμιεύσεων και να συνεχίσει να είναι επικερδήσ τράπεζα η οποία θα εξυπηρετεί ένα τιμήμα του πληθυσμού που δεν είχε ωσ τώρα πρόσβαση σε χρηματοδοτικέσ επηρεσίεσ.
Η επιτυχία τησ BancoSol συμβάλλει στην αναμόρφωση του χρηματοδοτικού συστήματοσ τησ Βολιβίασ. Το 1994, η Επιτροπή Τραπεζών τησ Βολιβίασ δημιούργησε ένα νέο τύπο πιστωτικού οργαηισμού, ώστε να δώσει τη δυνατότητα σε άλλουσ ισχυρούσ μη κερδοσκοπικούσ πιστωτικούσ οργαηισμούσ να αποκτήσουν εν μέρει τραπεζική υπόσταση και να επεκτείνουν έτσι την παροχή χρηματοδοτικών υπηρεσιών σ' αυτό τον τομέα. Το παράδειγμα τησ BancoSol ακολουθούν και οργανισμοί άλλων χωρών, οι οποίοι προσαρμόζουν το σύστημά τησ στουσ δικούσ τουσ κανονισμούσ. Το πρόγραμμα των αγροτικών επιχειρήσεων (K-Rep) στην Κένυα, η Accion Comunitaria στο Περού και η Genesis στη Γουατεμάλα, για παράδειγμα, ακολουθούν τα βήματα τησ BancoSol και στα επόμενα δύο χρόνια σχεδιάζουν να γίνουν αναγνωρισμένοι πιστωτικοί οργανισμοί, που θα ειδικεύονται στη μικροχρηματοδότηση.
[ MARA OTERO, από τισ ηπα, αντιπρόεδροσ την accion International. Συνεπιμελήτρια του The New World of Microenterprise Finance (Kumarian Press, 1994), έχει γράψει αρκετά δοκίμια και άρθρα για τισ μικρέσ επιχειρήσεισ και συναφή θέματα.]
Copyright 1998 Computing Research Lab.